Vincent Kompany, ekim ayında Bayern Münih'in Säbener Strasse antrenman tesislerinde yere yığıldığında futbol dünyası irkildi.

Kompany, futbolun en önde gelen genç teknik direktörlerinden biri. Henüz 40 yaşında olmasına rağmen apar topar hastaneye götürülüyordu.

Nedeni, beyin zarlarında irritasyondu. Öncesinde uyarı işaretleri de vardı; Kompany bir önceki hafta rahatsızdı. RB Leipzig ile oynanan Bundesliga karşılaşmasının devre arasında odasında uzanmak zorunda kalmıştı. Birkaç gün sonra Arsenal ile oynanacak Şampiyonlar Ligi maçı öncesindeki medya görevlerinden muaf tutulmuş, ancak maç için yeniden saha kenarına dönmüş ve ardından bütün medya yükümlülüklerini yerine getirmişti.

Kırk sekiz saat sonra bir ambulansın arkasındaydı.

Kompany o zamandan bu yana taburcu edildi, ancak Bayern dönüşü için herhangi bir takvim vermedi. Sağlığın futboldan daha önemli olduğunu söylemeye bile gerek olmamalı. Buna rağmen bu spor, sürdürülemez çalışma alışkanlıklarını uzun zamandır birer onur nişanı olarak görüyor; Kompany, bunların ne kadar tehlikeli olabileceğinin yalnızca en son örneği.

Kompany, kaptanlığını yaptığı Manchester City üzerindeki baskının zirveye çıktığı, projektörler altındaki büyük karşılaşmaları her zaman sevdi.

RANGNICK, GUARDIOLA VE 'YIPRANANLAR'

2011'de Ralf Rangnick, fiziksel ve zihinsel tükenmişliği gerekçe göstererek Bundesliga ekibi Schalke'nin teknik direktörlüğünden istifa etmiş ve kendisine daha iyi bakması gerektiğini kabul etmişti. Pep Guardiola, Nisan 2012'de Barcelona'dan ayrılacağını açıkladığında ise "Zamanın kendisini yıprattığını" ve "Her gün uyandığında artık aynı hissetmediğini" söylemişti.

O basın toplantısını ve Guardiola'nın gözlerindeki cansızlığı hatırlayanlar ona inanmıştı; böylesine ağır bir baskı ortamında geçen dört yıl yeterliydi. Yeniden canlanmak için New York'ta, Garry Kasparov ile satranç da oynadığı bir yıla ihtiyacı vardı.

"AŞIRI STRESİN KORKUNÇ ETKİLERİ!"

Bu, modern zamanlara özgü bir olgu değil. Duncan Hamilton, Brian Clough'un kariyerini gazeteci olarak takip ettiği yılları anlattığı Provided You Don't Kiss Me adlı kitabında, Clough'un yardımcısı Peter Taylor ile bir karşılaşmasını hatırlatıyordu. Yıl 1982'ydi ve yoğun kaygı içindeki Taylor, odasına dinleme cihazı yerleştirildiğine inanmıştı.

Hamilton şöyle yazmıştı: "Aşırı stresin korkunç etkilerine yakından tanık olmuştum. Taylor tamamen ayıktı ama yönünü şaşırmış ve kafası karışmış bir halde, tutarsız konuşan bir alkolik gibi görünüyor ve konuşuyordu."

Taylor kısa süre sonra istifa etti.

Ancak bu, futbol sektörünün her alanındaki insanları ilgilendiren bir mesele. The Athletic, futbolun insanları neden sınırlarına kadar ve sınırlarının ötesinde çalışmaya bu kadar etkili biçimde ikna edebildiğini anlamak için farklı alanlarda çalışan kişilerle görüştü.

"BEKLENTİLER, GERÇEKLERDEN KOPUK"

Bu sezon Avrupa Ligi'nde mücadele eden bir kulübün başkanı, konuya geniş bir bakış açısı sundu.

"Herkes sürekli daha iyi olmanın bir yolunu arıyor ve sonuçlar durmadan yüzünüze vuruluyor. Bir ofiste ya da iş dünyasında çalışıyorsanız sonuçlarınız çoğu zaman üç aylık ya da yıllık dönemlerle değerlendirilir. Ama futbolda bu sonuçlar haftada iki kez karşınıza çıkar."

"Beklentiler tamamen gerçeklerden kopuk. Herhangi bir ligde sezon başında 20 takımla anket yapsanız kimse 20. sırada bitireceğini söylemez. Herkesin beklentisi yukarı yönlüdür. Dokuzuncu sırada olup altıncı olması gerektiğini düşünen takımlar var. Rahat biçimde orta sıralarda yer almayı beklerken kümede kalma mücadelesi veren takımlar var."

"İŞİNİZİ KAYBETME BASKISI HEP VAR"

Performans, gerçekçi olsun ya da olmasın beklentileri karşılamadığında, bunun nedenlerini durmaksızın arama dürtüsü ortaya çıkıyor. Kulüp başkanı şöyle devam ediyor:

"İnsanlar çok sık değiştiriliyor, dolayısıyla işinizi kaybetme baskısını hissediyorsunuz. İşinizi korumak ve ailenizi geçindirmek için birkaç saat daha çalışabiliyorsanız bunun yardımcı olacağını düşünüyorsunuz. Sürekli evden uzakta olmak da bunun bir sonucu. Devamlı ailenizden uzak kalıyorsunuz.

Üstelik programlar akıl almaz durumda. Maçı kazanamazsanız teknik direktör bir izin gününü iptal edip fazladan antrenman planlayabiliyor. Bu bir kısır döngü."

"GECE 2'DE DÖNDÜK, SABAH 10'DA ANTRENMAN"

İngiliz Futbol Ligi'nde, yani EFL'de oynamış eski bir orta saha oyuncusu da bu döngüyü tanıyor.

"Bir salı günü deplasmanda kaybettiğimizi hatırlıyorum. Pek iyi oynamamıştık. Ama gece iki civarında döndük ve teknik direktör sabah 10.00'da antrenman yapmamızı istediğini söyledi.

Bunun gerçekten bir faydası var mı, yoksa sırf gazetecilere bunu yaptığımızı söyleyebilmek ve çalışıyor görünmek için mi? Biri şikâyet ederse zaten oynatılmayacak. Geriye dönüp baktığımda aslında onu anlayabiliyorum. Belli ki bir şeyler yapması gerektiğini hissediyordu."

Oyuncu, yaşı ilerledikçe kendisinin de benzer alışkanlıklar geliştirdiğini kabul ediyor:

"Kendi maç görüntülerime takıntılı hale geldim. Daha önce oynadığım başka bir kulüpte maçlardan sonra bize görüntüler gönderiliyordu ve sözleşmem bitmek üzereydi.

Onları yatakta izlemeye başladım. Yeni bir sözleşme alma şansımı artırdığını düşündüğüm bir şey yapmadığım her an, zamanımı boşa harcadığımı hissediyordum."

ARTIK 'TEHLİKELİ' SAYIDA UYKU HAPLARI ALIYORLAR

Performans, sosyal medyadaki eleştiriler ve dışarıdan gelen değerlendirmeler futbolcuları etkiliyor. Bir kaynak, 2024-25 sezonunda Avrupa'nın büyük takımlarından birinde oynayan bir futbolcunun Şampiyonlar Ligi maçlarından önce öylesine gerildiğini, maçtan önceki gece tehlikeli sayıda uyku hapı almaya başladığını söylüyor. Oyuncu, uyku alışkanlıklarını kulüp doktoruna farkında olmadan anlatana kadar olası riskin bilincinde değildi.

Futbolcular, maç kadrosuna seçilmemeyi kabullenmekte zorlanıyor ve kendilerini sürekli analiz ettikleri bir sarmala kolayca kapılabiliyor. Bu da onları duygusal açıdan yıpratıyor. Ancak duygusal tükenme gibi yaygın bir sorun, futbolcuların ve teknik direktörlerin çok ötesine uzanıyor.

"EN UZUN SÜRE ÇALIŞAN KAZANIR GİBİ BİR İNANÇ VAR"

Sportif Direktörler Birliği Üst Yöneticisi Dan Parnell'in, aşırı çalışmayı teşvik eden bir ortamı ifade eden "durmaksızın çalışma kültürünün" futbolda neden bu kadar yaygın olduğuna ilişkin basit bir yanıtı var:

"Farklar çok küçük, üzerinizdeki inceleme ise çok yoğun; en uzun süre çalışan kişinin kazanacağına dair bir inanç var.

"Bunda doğruluk payı var. Üst düzey performansın sıkı çalışma olmadan geleceğini iddia edecek değilim. Ama toparlanmadan durmaksızın çalışmak bir strateji değil, bir geri sayımdır."

"İNSANLAR KIRILGAN DEĞİL, TALEPLER HİÇ DURMUYOR"

Parnell, tükenmişliğin artık kuruluşunun üyeleri arasında düzenli olarak gündeme geldiğini söylüyor:

"Bunun nedeni futboldaki insanların kırılgan olması değil. Taleplerin hiç durmaması: Transfer dönemi hiçbir zaman gerçekten kapanmıyor, sonuçlar her hafta sonu herkesin önüne seriliyor ve iş güvencesi çok zayıf.

"Bunu kişisel bir başarısızlık olarak değil, bir liderlik meselesi olarak ele alıyoruz. Sportif direktörler kendi dayanıklılıklarından sorumlu oldukları kadar çevrelerindeki insanlardan da sorumlu: Oyuncu izleme ve transfer ekipleri, analistler, performans ekipleri. Lider tükenmiş halde çalışıyorsa bu kültür yayılıyor."

"İKİ SEZONDAKİ TÜM MAÇLARI İZLEDİK; KAHVE, MEYVE, PASTA"

Güçlü liderlik ve sağlıklı örnekler, çözümün açık bir parçası. Futbol departmanlarındaki akıl almaz çalışma uygulamalarına ilişkin anlatımlara sıkça rastlanıyor.

Bir video analisti, birkaç yıl önce kulübünün özellikle önemli bir maça hazırlandığı dönemi hatırlıyor:

"Rakibin önceki iki sezonda oynadığı bütün maçları izlemeye karar vermiştik. Hepsini. Üçümüzün çalıştığı küçük bir odamız vardı. O dönemde meslektaşlarımdan birinin doğum günüydü. Masada, dizüstü bilgisayarlarımızın arasında büyük bir pasta vardı.

"Yediğimi hatırladığım tek şey bu. Kahve, bazen biraz meyve ve o haşhaşlı pasta. Şimdi kulağa aptalca geliyor ama sanki ne kadar yorgunsam işimi o kadar iyi yaptığımı hissediyordum. Bazen bir maçın 20 dakikasını baştan sona izler, gördüğüm hiçbir şeyi hatırlamazdım. Ya da hatırlamamak değil de izlediklerimden hiçbir şey çıkaramazdım.

"Yeniden izlerdim. Bazen üç kez. Bir şeyi gözden kaçıran kişi siz olamazsınız. Ortada hiçbir şey olmadığında bile bir şey olduğunu, yalnızca sizin göremediğinizi düşünmek kolay."

ÇALIŞMA GÜNÜ HİÇ BİTMİYOR

Bu anlatımlar, kaygı verici biçimde, çalışma gününün doğal bir bitişi bulunmayan bir sektördeki eğilimleri yansıtıyor olabilir.

Profesyonel futbolcuları dünya çapında temsil eden FIFPro, aşırı seyahatler, turnuvaların genişlemesiyle artan fiziksel yük ve bunun sonucunda azalan boş zaman konusunda yıllardır uyarılarda bulunuyor.

Profesyonel Futbolcular Birliği, yani PFA, İngiltere ve Galler'deki profesyonel futbolcuların sendikası. Birliğin üst yöneticisi Maheta Molango, The Athletic'e, oyuncuların üzerindeki baskıyı yalnızca maç takviminin fiziksel yüküyle sınırlamadan doğru anlamanın önemli olduğunu söylüyor.

"Dünya Kupası ve Kulüpler Dünya Kupası gibi organizasyonların genişlemesi ve milli maç dönemlerinin sıkıştırılmasıyla, futbolcuların zamanına yönelik taleplerin her zamankinden daha fazla arttığını görüyoruz.

"Seyahatler, otellerde geçirilen geceler, antrenmanlar ve toparlanma seansları var; çoğu zaman maçlar arasında daha az süre bulunuyor. Futbolcular sahada olmasalar bile kulüplerinde ya da milli takımlarında aktif görevde oldukları için bunların tamamı çalışarak geçirilen zaman. Bunun da kendine özgü fiziksel ve zihinsel yükleri var.

"Oyuncularla görüşmelerimizde düzenli olarak gündeme gelen konulardan biri aile hayatına etkisi. Futbolcular ayrıcalıklı bir konumda olduklarını biliyor ve bunun gerektirdiği fedakârlıklar hakkında konuşmaya çekinebiliyor. Ancak eşlerinden, sevdiklerinden ve küçük çocuklarından uzun süre uzak kalmanın ciddi bir kişisel bedeli olabiliyor."

"ARTIK SEZONLAR İÇ İÇE"

Molango, futbolda sezonlar arasındaki aranın diğer sporlara kıyasla çok kısa olduğuna dikkat çekiyor.

"En üst seviyede sezonlar giderek birbirinin içine geçiyor. Bunu, oyuncuların genellikle daha belirgin bir sezon arası dönemine sahip olduğu NFL'deki altı ay, NBA'deki dört ay ya da MLB'deki üç ila beş ayla karşılaştırın. Futbolcuların sahip olduğu kısa aralarda bile pek çoğu bireysel kondisyon programlarını uyguluyor; yeni sezon öncesinde gerçekten dinlenmek ve yeniden güç toplamak için çok az zamanları kalıyor.

"Ruh sağlığı ve iyi oluş desteği sağlıyoruz ama altta yatan nedenleri de ele almak zorundayız. PFA'nın, oyuncuların yeterli dinlenme hakkını korumak için hukuki yollara başvurmasının nedeni bu."

FUTBOL HİÇ DURMUYOR, UYUMUYOR

İngiltere Teknik Direktörler Birliği, yani LMA, yalnızca 2025-26 sezonunda gizlilik esasına dayalı 289 ayrı ruh sağlığı randevusunun ayarlanmasına aracılık ettiklerini bildirdi.

Bu vakaların tamamı tükenmişlik ya da bitkinlikle ilgili değil. Ancak kuruluşun üst yöneticisi Richard Bevan, üyelerinin "giderek daha istikrarsız, daha yakından incelenen ve daha karmaşık bir çalışma ortamında faaliyet gösterdiğinin" farkında olduğunu söyledi. Bevan, "Sürekli ulaşılabilir olma beklentisinin, mesleğin taleplerinden zihinsel olarak uzaklaşmayı zorlaştırabildiğini" de belirtti.

Bevan şöyle devam ediyor:

"Nihayetinde önceliğimiz, üyelerimize yalnızca zorluklarla karşılaştıklarında destek olmak değil; aynı zamanda iyi oluşlarını korumaları, görevlerinde gelişmeleri ve futbolun içinde uzun, sağlıklı ve tatmin edici kariyerler sürdürmeleri için onları gerekli beceriler, kaynaklar ve özgüvenle donatmak."

Dünyanın farklı yerlerindeki benzer kuruluşların da kaynaklar sunduğu düşünüldüğünde bu destek değerli. Ancak ne kadar etkili olabildikleri ayrı bir mesele.

Futbol hiç durmuyor ya da uyumuyor; bu da çoğu zaman hem hayallerini yaşayanlardan hem de bu sektörün içinde çalışanlardan beklenen şey olabiliyor.